Lê KiênVai trò mới của Pakistan với tư cách là trung gian giữa Mỹ và Iran xuất hiện sau một quá trình “ve vãn” kéo dài đối với World Liberty Financial, công ty tiền mã hóa của gia đình ông Trump.
Tại một tòa nhà trang trí lộng lẫy ở trung tâm Islamabad, các lãnh đạo quyền lực nhất của Pakistan đã tập trung vào tháng 1/2026 để đón một vị khách đặc biệt: Zachary Witkoff, giám đốc điều hành của World Liberty Financial — nền tảng tiền mã hóado Tổng thống Mỹ Donald Trump đồng sáng lập.
“Tay chơi crypto” – Bilal Bin Saqib
Danh sách khách mời danh giá khiến sự kiện trông chẳng khác gì một chuyến thăm cấp nhà nước, dù thực chất chỉ là lễ ký một thỏa thuận mang tính thăm dò về stablecoin [tiền mã hóa có giá trị được neo vào một tài sản ổn định thường là USD], không có cam kết tài chính lớn. Một bức ảnh chụp nhóm cho thấy Zachary, 32 tuổi và là con trai của Steve Witkoff cố vấn cho tổng thống Trump, đứng cạnh Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Thống tướng Asim Munir, người có quyền lực còn lớn hơn trong quân đội.
Đứng phía bên kia ông Munir là nhân vật chủ chốt trong việc tái định hình quan hệ Mỹ–Pakistan trong năm qua: Bilal Bin Saqib, 35 tuổi. Saqib tự mô tả mình là một “crypto bro” [tạm dịch: tay chơi crypto], người từng làm ba công việc để trang trải chi phí đại học, bao gồm cả lau dọn nhà vệ sinh. Tại sự kiện, Saqib ca ngợi chuyến thăm của Witkoff cùng các lãnh đạo World Liberty Financial là điều giúp “đưa Pakistan lên bản đồ thế giới”.
Việc Pakistan khéo léo sử dụng thứ mà họ gọi là “ngoại giao tiền mã hóa” – hay “biplomacy”, theo cách chơi chữ của Saqib dựa trên Bitcoin – đã củng cố mối quan hệ đang nở rộ giữa ông Trump và ông Munir. Việc gia đình tổng thống Mỹ được trải thảm đỏ tại Islamabad cho thấy chiều sâu của mối quan hệ địa chính trị đang trở nên ngày càng quan trọng, đặc biệt khi Pakistan nổi lên như một trung gian then chốt giữa Mỹ và Iran trong cuộc chiến đang đe dọa làm rung chuyển kinh tế toàn cầu.
Steve Witkoff xác nhận tuần trước rằng Pakistan đã gửi một kế hoạch hành động 15 điểm. Islamabad cũng được nhắc đến như địa điểm tiềm năng cho các cuộc đàm phán trước hạn chót 6/4/2026 mà ông Trump đưa ra cho Iran: đạt được thỏa thuận hoặc đối mặt với hành động tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu. Pakistan cũng có lợi ích trực tiếp trong việc giải quyết vấn đề: nước này đang đối mặt nguy cơ thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng khi Iran chặn phần lớn tàu thuyền qua eo Hormuz.
“Với việc các mối quan hệ cá nhân đóng vai trò quan trọng trong quá trình hoạch định chính sách của Nhà Trắng dưới thời ông Trump, Pakistan hoàn toàn có thể đã mua được một phần ảnh hưởng khi tiếp cận Washington như một nhà trung gian”, Michael Kugelman, chuyên gia cấp cao tại Atlantic Council nhận định, dẫn chứng từ các thỏa thuận với Zachary Witkoff. “Với một chính quyền Mỹ phi truyền thống, những yếu tố phi truyền thống có thể giúp ích và tiền mã hóa rõ ràng là một ví dụ”.
Từ một người gần như vô danh vào năm ngoái, Saqib bỗng vụt trở thành một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất tại Pakistan. Anh xây dựng quan hệ với nhiều tên tuổi lớn trong thế giới crypto như nhà sáng lập Binance Changpeng Zhao (CZ); nhà quản lý quỹ Cathie Wood; tỷ phú Bitcoin Michael Saylor; và Tổng thống El Salvador Nayib Bukele – người hợp pháp hóa Bitcoin vào năm 2021 và lập Quỹ dự trữ Bitcoin quốc gia.
Tuy nhiên, mối quan hệ mang lại nhiều lợi ích ngoại giao và thương mại nhất lại là với World Liberty Financial, công ty đã bổ nhiệm Saqib làm cố vấn vào tháng 4 năm ngoái. Anh rời vai trò này khi vào chính phủ và không nhận lương, theo David Wachsman, người phát ngôn của World Liberty Financial.
Tháng trước, Saqib đăng một ảnh selfie cùng Zachary Witkoff và các lãnh đạo công ty tại Mar-a-Lago, câu lạc bộ của ông Trump ở Florida. Cùng thời điểm đó, Pakistan đạt thỏa thuận với Mỹ để cải tạo khách sạn Roosevelt ở Manhattan – thương vụ do Steve Witkoff đàm phán.
“Nhờ tiền mã hóa, rất nhiều cánh cửa đã mở ra. Các cuộc trao đổi mới được mở ra, niềm tin được xây dựng. Chúng tôi có cơ hội để tái định vị hình ảnh quốc gia”, Saqib nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây.
Các mối liên hệ của “Tổng chỉ huy crypto” Pakistan
Trong một thông cáo báo chí, Phó thư ký báo chí Nhà Trắng Anna Kelly cho biết rằng Mỹ đang hợp tác với Pakistan trong nhiều chủ đề cùng quan tâm, bao gồm năng lượng, khoáng sản thiết yếu và chống khủng bố. Trả lời câu hỏi về việc Pakistan áp dụng tiền mã hóa và mối liên hệ với World Liberty Financial, Kelly nói: “Không có xung đột lợi ích nào”. Bà cho biết thêm rằng ông Trump chỉ hành động “vì lợi ích tốt nhất của người dân Mỹ” và tài sản của ông được quản lý trong một quỹ tín thác do các con trai đảm nhiệm.
Đối với Pakistan, tất cả những điều này đánh dấu một sự xoay chuyển đáng kinh ngạc. Quốc gia này đã trải qua gần như cả thập kỷ đứng bên bờ vực phá sản và bị cô lập về ngoại giao khi Mỹ tăng cường quan hệ với Ấn Độ để đối trọng với sự trỗi dậy của Trung Quốc. Những động lực đó đột ngột thay đổi vào tháng 5 năm ngoái, khi giới tướng lĩnh Pakistan ghi công ông Trump đã ngăn chặn một cuộc xung đột vũ trang với Ấn Độ – một tuyên bố mà New Delhi bác bỏ hoàn toàn, dẫn đến nhiều tháng quan hệ căng thẳng giữa Mỹ và Ấn Độ.
Trong khi kể từ lúc Nhà Trắng đã hàn gắn quan hệ với Ấn Độ, ông Trump vẫn thường xuyên dành lời ca ngợi cho ông Asim Munir. Tại một cuộc họp của Board of Peace (Hội đồng Hòa bình do ông Trump sáng lập) vào tháng 2, ông gọi tổng tư lệnh quân đội Pakistan là một “vị tướng vĩ đại”, “một người tuyệt vời” và “chiến binh thực sự.” Đáp lại, Pakistan đã kêu gọi trao Nobel Hòa bình cho ông Trump và có nhiều hành động lấy lòng khác, đồng thời sử dụng tiền mã hóa như một công cụ để thắt chặt quan hệ với Nhà Trắng.
“Đối với một quốc gia thiếu sự quan tâm của nhà đầu tư toàn cầu, việc hòa nhịp với bước chuyển sang crypto của Washington không chỉ là vấn đề công nghệ,” Uzair Younus, đối tác tại The Asia Group nhận định. Đó là cách để phát tín hiệu rằng mình vẫn có vai trò trong trật tự thế giới đang dịch chuyển.
Quá trình trình thăng tiến của Saqib
Cho đến hai năm trước, Pakistan gần như né tránh crypto. Các nhà quản lý trong nước đã trải qua một thập kỷ giữ ngành này ở khoảng cách an toàn vì lo ngại lừa đảo, đa cấp và rủi ro rửa tiền. Giữa bối cảnh lạm phát cao, nợ nần chồng chất và dự trữ ngoại hối cạn kiệt, Pakistan cũng phụ thuộc vào gói cứu trợ của IMF mà họ gặp khó trong việc trả nợ.
Nhưng đến năm 2024, tình hình thay đổi. Quá trình phục hồi kinh tế trùng hợp với nhận thức trong giới quân sự Pakistan rằng crypto có thể trở thành công cụ hữu hiệu trong ngoại giao toàn cầu. Quốc gia này nhanh chóng thông qua luật quản lý tài sản số, thành lập cơ quan giám sát chuyên biệt và mời các sàn giao dịch lớn toàn cầu xin giấy phép hoạt động. Pakistan cũng đề xuất lập quỹ dự trữ crypto quốc gia và dành 2.000 megawatt – khoảng 5% công suất lưới điện – cho khai thác crypto.
Trong nỗ lực đó, họ cần một người điều phối – và đó là lúc Saqib xuất hiện. Bắt đầu từ tháng 3 năm ngoái, anh được bổ nhiệm liên tiếp vào nhiều vị trí: cố vấn tiền mã hóa của Bộ trưởng Tài chính, giám đốc điều hành Hội đồng Crypto Pakistan, trợ lý đặc biệt của Thủ tướng về blockchain và crypto, và cuối cùng trở thành Chủ tịch Cơ quan Quản lý Tài sản Ảo Pakistan.
Việc Saqib thăng tiến nhanh đến vậy vẫn còn nhiều điều chưa rõ ràng. Khi được hỏi ai đã mời anh vào chính phủ, Saqib chỉ nói chung chung rằng đó là Bộ Tài chính.
Trả lời câu hỏi về chuyên môn, Saqib cho biết anh chủ yếu là người “biến ý tưởng thành hành động… Tôi không phải trader”,anh nói. “Tôi là người xây dựng. Tôi là nghệ sĩ, không phải nhà khoa học”.
Dù tự định nghĩa thế nào, Saqib đang gặt hái rất nhiều thành công. Sinh ra tại Lahore, thành phố lớn thứ hai Pakistan, anh nói mình bắt đầu hứng thú với crypto trong đợt tăng giá lịch sử của Bitcoin năm 2017, khi đồng tiền này tăng từ dưới 1.000 USD lên 14.000 USD vào cuối năm.
Trong thời kỳ Covid ở Anh, Saqib đồng sáng lập chiến dịch One Million Meals để cung cấp bữa ăn cho nhân viên y tế và người có nhu cầu – một sáng kiến được cựu Thủ tướng Boris Johnson và Hoàng gia Anh ghi nhận, trao tặng danh hiệu Member of the Order of the British Empire.
Dù có nhiều thành tựu trong công tác xã hội, Saqib lại chật vật khi bước vào lĩnh vực crypto. Trong bốn năm trước khi được bổ nhiệm vào chính phủ, hồ sơ LinkedIn của Saqib cho thấy anh làm việc tại The Coin Master – một công ty nhỏ với 2–10 nhân viên, theo mô tả trên trang profile của họ: “Helping Tokens Develop Routes to Web3 Markets.”
Trong phỏng vấn, Saqib thừa nhận mình từng trải qua nhiều giai đoạn khó khăn, nhưng không nói chi tiết. “Trong crypto, thất bại là người thầy tốt nhất. Không có trường lớp chính quy nào cho lĩnh vực này. Bạn học bằng cách làm – mắc sai lầm rồi đứng dậy tiếp… Một điều tôi biết: Nếu bạn ném đủ nhiều bùn lên tường, kiểu gì cũng sẽ có thứ dính lại”, anh noid.
Không mất nhiều thời gian để Saqib tạo dấu ấn sau khi chính thức làm việc với chính phủ Pakistan vào tháng 3/2025. Tháng sau đó, anh thuyết phục được Zhao – người vừa mãn hạn tù tại Mỹ vì vi phạm quy định chống rửa tiền – trở thành cố vấn chiến lược cho Hội đồng Crypto Pakistan. Ông Trump sau đó ân xá cho Zhao vào tháng 10/2025.
“Ông đầu bếp đã đến Pakistan. Chúng tôi đang ‘nấu nướng’ rất căng – vibes tốt, không phanh!” Saqib đăng trên X, nơi ảnh đại diện của anh là tấm hình mặc áo thun ghi “cryptocurrency is not a crime” (Tiền mã hóa không phải là phạm tội).
Người phát ngôn Binance cho biết công ty đã được cơ quan quản lý Pakistan cấp phép tiến hành hoạt động trong nước, và sẽ luôn tuân thủ quy định, phối hợp chặt chẽ với chính quyền để phát triển hệ sinh thái tài sản số bền vững.
Thu hút Zhao chỉ mới là khởi đầu. Ba tuần sau, Saqib đón tiếp Zachary Witkoff và các lãnh đạo World Liberty Financial tại Islamabad, nơi họ ký một “thư bày tỏ ý định” nhằm thúc đẩy hợp tác về stablecoin.
Chính phủ Pakistan công bố sự kiện với sự hồ hởi rõ rệt. Họ nhấn mạnh rằng World Liberty Financial “được hậu thuẫn bởi gia đình ông Trump, bao gồm Tổng thống Donald Trump và các con trai”, và rằng ông Trump “đích thân ủng hộ WLF”.
Zachary Witkoff cũng không giấu tham vọng. Trong một video trò chuyện tại Shalimar Gardens ở Lahore đăng tháng 5/2025, anh nói muốn giúp số hóa nền kinh tế Pakistan, token hóa khối “tài nguyên đất hiếm trị giá hàng nghìn tỷ USD” của nước này và cung cấp dịch vụ ví điện tử, stablecoin cho hơn 200 triệu người – trong đó có nhóm dân số chưa tiếp cận ngân hàng lớn thứ ba thế giới. “Pakistan có tiềm năng khổng lồ”, anh nói.
Cầu nối Pakistan với Nhà Trắng
Cuối tháng 5, Saqib giới thiệu Pakistan như một cường quốc crypto tại hội nghị Bitcoin ở Las Vegas, nơi có sự tham dự của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và hai con trai ông Trump – Eric Trump và Donald Trump Jr., đồng sáng lập World Liberty Financial. Vài ngày sau, Saqib đến Nhà Trắng gặp Bo Hines, khi đó là giám đốc Hội đồng Cố vấn Tài sản Số của Tổng thống.
Tháng kế tiếp, Saqib bất ngờ trở thành thành viên phút chót trong phái đoàn Pakistan tham gia đàm phán thương mại tại Mỹ. Khi đang đi nghỉ cùng gia đình ở một thị trấn vùng Himalaya hẻo lánh, anh nhận được cuộc gọi khẩn: “Anh phải đến Washington. Chuẩn bị nhanh lên”.
Dù không có nền tảng về thuế quan, không biết chương trình nghị sự và không có vest để mặc, Saqib lập tức nhận lời. Đến DC, anh lao ngay đi mua áo blazer. Sáng hôm sau, ngồi đối diện quan chức thương mại Mỹ, anh trình bày về tài sản số và hành lang thương mại. Đến khi rời Washington, anh đã góp phần soạn thảo khuôn khổ cho một thỏa thuận thương mại.
Thỏa thuận này chỉ là một trong nhiều lợi ích mà Pakistan nhận được từ chính quyền của ông Trump. Mỹ giảm thuế với hàng hóa Pakistan xuống còn 19%, thấp hơn nhiều so với các nước châu Á khác và thấp hơn mức thuế với hàng Ấn Độ (từng lên đến 50% trước khi ông Trump giảm xuống 18% vào tháng 1). Mỹ cũng chính thức liệt Balochistan Liberation Army vào danh sách tổ chức khủng bố – điều mà Pakistan tìm kiếm bấy lâu.
Đối với Mỹ, Pakistan mang lại nhiều lợi ích: ngoài vị thế chiến lược và sở hữu vũ khí hạt nhân, quốc gia này còn có thể giúp Mỹ đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản trọng yếu. Tháng 9, công ty US Strategic Metals ký biên bản ghi nhớ với một doanh nghiệp do quân đội Pakistan sở hữu để khai thác tài nguyên đất hiếm.
Gia đình ông Trump cũng hưởng lợi từ việc tiếp cận thị trường tài sản số Pakistan. Quốc gia này có 40 triệu người dùng crypto, với khối lượng giao dịch ước tính hơn 300 tỷ USD, thuộc nhóm nền kinh tế có tỷ lệ chấp nhận crypto cao nhất thế giới.
Dĩ nhiên luôn có rủi ro, nhất là khi giá dầu tăng vọt. Pakistan vẫn phải trả nợ IMF, tổ chức vốn không ưa các thí nghiệm tiền mã hóa cấp quốc gia. El Salvador đã gặp khó: việc áp dụng Bitcoin khiến quan hệ với IMF xấu đi, dẫn đến đàm phán vay vốn bị đình trệ.
Ông Trump cũng nổi tiếng có thể thay đổi thái độ nhanh chóng, dù quan hệ có thân thiết đến đâu. Ông có thể yêu cầu Pakistan – nước vừa ký thỏa thuận quốc phòng với Saudi Arabia – tham gia vào một hình thức đối đầu với Iran, gây khó cho Munir.
Với Saqib, trọng tâm vẫn là xây dựng kỹ năng công nghệ cho thế hệ trẻ Pakistan để họ phát triển kinh tế và tránh phải tìm đến IMF vay tiền mỗi vài năm. Anh lạc quan rằng quốc gia đang đi đúng hướng bất chấp sự bất ổn toàn cầu.
“Đó là nhờ rất nhiều sự tình cờ, rất nhiều thời điểm tốt. Tất cả các vì sao đều đã thẳng hàng”, Saqib nói.